SOSYAL MEDYADA KİMLİK TARTIŞMASI: ZAZA İSMİ NE ZAMAN ORTAYA ÇIKTI?
Son günlerde Tunceli (Dersim) ve Bingöl merkezli sosyal medya platformlarında "Zaza" ve "Zazaca" kavramları üzerine büyük bir tartışma yaşanıyor. Özellikle bölge sayfalarında yoğunlaşan bu tartışmalarda, bazı kullanıcılar "Zaza" isminin tarihsel bir derinliği olmadığını ve bu tabirin ilk kez Osmanlı döneminde dışarıdan bir isimlendirme olarak ortaya çıktığını iddia ediyor.
Tartışmaya katılan Bingöllü ve Dersimli kullanıcıların büyük bir çoğunluğu, kendilerini tarihsel ve kültürel olarak "Dımli" veya "Kırmanc" (Kurd) olarak tanımladıklarını dile getiriyor. Bu görüşü savunanlar, dillerinin aslında Kürtçenin bir lehçesi olduğunu ve "Zaza" isminin yerine gerçek kimlikleri olan "Kırdî" veya "Kırmançkî" isimlerinin kullanılması gerektiğini vurguluyor.
Sosyal medyadaki bu tartışmalarda, Kürtçenin lehçeleri arasındaki kopmaz bağa dikkat çekmek için dilsel benzerlikler de sık sık paylaşılıyor. Örneğin; her iki lehçede de "Ben" için "Ez", "Sen" için "Tu/Ti", "O" için "Ew/O" kelimeleri kullanılıyor. Yine "Özgürlük" için "Azadî", "Vatan" için "Welat" ve "Gazete" için "Rojname" kelimelerinin ortak olması, bu dillerin aynı kökten beslendiğini kanıtlıyor. Halk arasında bu benzerliklerin, tarihsel süreçte ortaya çıkan isimlendirme tartışmalarından çok daha güçlü bir bağ olduğu ifade ediliyor.
☀️ KÜRTÇE (KURMANCÎ/ZAZAKÎ): DI MEDYAYA CIVAKÎ DE NÎQAŞA NASNAMEYÊ: NAVÊ ZAZA KENGÊ DERKET?
Van rojên dawî de li ser rûpelên medyaya civakî yên Dêrsim û Çewlîgê, nîqaşeke germ li ser navê "Zaza" û "Zazakî" tê kirin. Hinek bikarhêner îdîa dikin ku navê Zaza di dema Osmaniyan de derketiye û berê di dîrokê de navekî wusa tune bûye.
Gelek kesên ji Çewlîg û Dêrsimê yên ku tevli vê nîqaşê dibin, dibêjin ku navê wan ê rastîn "Dimilî" an jî "Kırmanc" (Kurd) e. Ew qebûl dikin ku zimanê wan şaxek an jî lehçeyek ji zimanê Kurdî ye û ji bo zimanê xwe jî navê "Kirdî" yan "Kırmançkî" bi kar tînin. Li gorî van îdîayan, navê Zaza paşê hatiye dayîn, lê koka wan di nav Kurdayetiyê de ye.
Di navbera her du şaxên vî zimanî de wekheviyên pir mezin hene ku nîşan dide koka wan yek e. Mînak; ji bo "Ben" dibêjin "Ez", ji bo "Sen" dibêjin "Tu/Ti", ji bo "O" dibêjin "Ew/O". Her wusa peyvên wekî "Azadî" (Özgürlük), "Welat" (Vatan) û "Rojname" (Gazete) di her du aliyan de jî wek hev in. Ev wekheviyên hanê nîşan didin ku her çiqas navên cuda bên bikaranîn jî, dil û zimanê me yek e.